Domy podcieniowe

By Bartol – Praca własna, CC BY 2.5 pl, https://commons.wikimedia.org

Domy podcieniowe to przykład zabytkowej architektury opartej na konstrukcji szkieletowej z drewna. Ich charakterystyczną cechą jest podcień – piętro wysunięte do przodu, oparte na słupach.

Konstrukcja szkieletowa domów podcieniowych jest wypełniona cegłą. Iną typową cechą tych domów są dekoracyjne szczyty złożone ze słupów, rygli i zastrzałów układających się w szachownicę. Liczba słupów w podcieniu może być różna. Mówi się, że jest związana z zamożnością właściciela – im więcej posiadał ziemi, tym więcej słupów miał jego dom.

W Polsce ten typ budownictwa jest najczęściej spotykany na Żuławach. W takich domach mieszkali m.in. osadnicy menonniccy na ziemiach żuławskich, choć według niektórych źródeł konstrukcja podcieniowa była znana w Polsce przed ich przybyciem, już w średniowieczu.

Forma domów podcieniowych zmieniała się z czasem. Najstarszy typ, powszechny w XVI wieku, to prosty dom o dość jednolitej bryle, z podcieniem szczytowym zwróconym w stronę drogi. Później, w XVII/XVIII wieku, powstawały także domy ze skrzydłem bocznym. W trzecim typie domu, z XVIII/XIX wieku, występują dwa skrzydła boczne bez części tylnej; wraz z podcieniem taki dom ma kształt litery T.

Najstarszym zachowanym domem podcieniowym jest Lwi Dwór. Znajduje się on w Lipcach, które obecnie są dzielnicą Gdańska. Został zbudowany w 1600 r. Pierwotnie był on połączeniem spichrza z mieszkaniem właściciela. Obiekt charakteryzuje się dużą powierzchnią – ok. 1660 mkw. W czasach, gdy powstał, był jednym z największych budynków mieszkalno-gospodarczych.

Inne ciekawe przykłady domów podcieniowych można zobaczyć w Koszwałach, Trutnowach, Miłocinie czy Lędowie. Pochodza one najczęściej z XVIII wieku. Ciekawostką jest, że w pobliżu wsi Osice kilka lat temu powstał zupełnie nowy dom podcieniowy, wzorowany na dawnej architekturze.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *